Tasarımda ilk adım yakıtın tipini belirlemektir. Benzin, motorin ve jet yakıtı gibi hidrokarbonlar ile alkol ve keton gibi polar çözücüler farklı köpük ister; yanlış seçilen köpük polar çözücü üzerinde hızla bozulur. NFPA 11 ve TS EN 13565-2'ye göre uygulama debisini ve süresini hesaplıyor, oranlayıcıyı, konsantre tankını ve boşaltma ekipmanlarını riske göre seçiyoruz.
ATipler ve bileşenler
Düşük genleşmeli köpük
Genleşme oranı 20'ye kadardır ve sıcak yakıt yüzeylerine dayanıklı, ağır bir örtü oluşturur. Depolama tankları, tank setleri, dolum istasyonları ve köpük-su sprinkler sistemlerinde kullanılır.
Orta ve yüksek genleşmeli köpük
Orta genleşmede oran 20 ile 200, yüksek genleşmede 200'ün üzerindedir. Yüksek genleşmeli köpük jeneratörleri uçak hangarları, depolar ve kablo tünelleri gibi büyük hacimleri kısa sürede doldurur; orta genleşme ise döküntü havuzlarında buhar bastırmada etkilidir.
AFFF ve AR-AFFF konsantreleri
AFFF, hidrokarbon yakıt yüzeyinde ince bir su filmi oluşturarak hızlı söndürür. AR-AFFF, içerdiği polimer sayesinde polar çözücüler üzerinde de koruyucu bir tabaka bırakır; her iki tip de genellikle yüzde 1, 3 veya 6 karışım oranıyla kullanılır.
Florsuz köpükler
PFAS içeren köpüklere yönelik çevresel kısıtlamalar nedeniyle florsuz köpükler yeni projelerde giderek standart hale geliyor. Florsuz köpüğe geçerken yalnızca konsantrenin değil, oranlayıcı ve boşaltma ekipmanının da o köpükle test ve onay durumu kontrol edilmelidir.
Oranlayıcılar
Hat üstü venturi karıştırıcılar küçük ve sabit debili uygulamalarda, dengeli basınçlı ve oran kontrollü oranlayıcılar değişken debili sistemlerde kullanılır. Oranlayıcının doğru çalışması söndürme performansını doğrudan belirler.
Membranlı (bladder) tank
Köpük konsantresi, çelik tankın içindeki kauçuk bir membranda saklanır. Tanka giren yangın suyu membranı sıkıştırarak konsantreyi oranlayıcıya gönderir; ayrı bir köpük pompası ya da elektrik gerektirmez.
Köpük odaları ve tank koruma ekipmanları
Sabit tavanlı tanklarda köpük odaları, köpüğü tank cidarı boyunca yakıt yüzeyine sakin şekilde akıtır. Yüzer tavanlı tanklarda köpük, sızdırmazlık contası (rim seal) bölgesine uygulanır; tank setleri ve dolum alanlarında monitörler ve köpük-su sprinklerleri kullanılır.
BNasıl çalışır?
- Algılama sistemi veya operatör, köpük sisteminin bölge vanasını açar.
- Yangın suyu oranlayıcıdan geçerken köpük konsantresi belirlenen oranda suya karışır ve köpük çözeltisi oluşur.
- Çözelti köpük odasına, monitöre, sprinklere veya jeneratöre ulaşır ve havayla karışarak köpüğe dönüşür.
- Köpük yakıt yüzeyini örter, buhar çıkışını keser ve yüzeyi soğutarak yangını söndürür.
CAvantajları
- Yanıcı sıvı yangınlarında sudan çok daha etkili
- Yeniden tutuşmaya karşı kalıcı bir örtü
- Yüksek genleşmeyle büyük hacimlerin hızla doldurulması
- Elektrik gerektirmeyen membranlı tank seçeneği
- Sprinkler ve deluge sistemleriyle birlikte çalışabilme
DUygulama alanları
- Akaryakıt ve kimyasal tank sahaları
- Tanker dolum ve boşaltma alanları
- Uçak hangarları
- Rafineri ve petrokimya tesisleri
- Solvent ve boya depoları
- Helikopter pistleri
ESık sorulan sorular
Tesisimiz için hangi köpük konsantresi uygundur?
Yalnızca hidrokarbon yakıt varsa AFFF ya da hidrokarbon için onaylı bir florsuz köpük yeterli olabilir. Alkol, aseton, metanol gibi polar çözücüler varsa alkole dayanıklı (AR) bir köpük şarttır. Karar verirken yakıt listesi, mevcut ekipmanın onay durumu ve PFAS kısıtlamaları birlikte değerlendirilmelidir.
Köpük konsantresinin raf ömrü ne kadardır, nasıl kontrol edilir?
Raf ömrü konsantrenin tipine ve depolama koşullarına bağlıdır; uygun koşullarda uzun yıllar kullanılabilir. Bu nedenle tarihe değil performansa bakılır ve NFPA 11, konsantreden yılda bir numune alınıp laboratuvarda analiz edilmesini öngörür. Sonuçlar kabul sınırlarının dışındaysa konsantre yenilenir.
AFFF'li bir sistemi florsuz köpüğe geçirmek için köpüğü değiştirmek yeterli mi?
Genellikle yeterli değildir. Florsuz köpüklerin viskozitesi ve genleşme davranışı farklı olduğu için oranlayıcı ayarı, boşaltma ekipmanı ve uygulama debisi yeniden doğrulanmalıdır. Eski köpükle temas etmiş tank ve boruların PFAS kalıntısından arındırılması da geçiş projesinin ayrı bir kalemidir.