Sistemlerin çoğu, kabin içinde dolaştırılan esnek bir algılama tüpüne dayanır. Tüp ısının en yüksek olduğu noktada patlar ve ajan tam o hacme boşalır; bunun için elektrik beslemesine ihtiyaç yoktur. Pano hacmini, havalandırma açıklıklarını ve kablo yoğunluğunu yerinde inceleyip ajanı ve tüp güzergâhını buna göre belirliyoruz.
ATipler ve bileşenler
Doğrudan (direct) sistem
Algılama tüpü aynı zamanda boşaltma hattıdır. Tüp ısıdan patladığında ajan oluşan delikten doğrudan yangın noktasına boşalır; küçük ve orta hacimli panolar için basit ve ekonomik bir çözümdür.
Dolaylı (indirect) sistem
Algılama tüpü patladığında oluşan basınç düşüşü bir vanayı açar ve ajan ayrı bir boru hattıyla nozullardan boşaltılır. Büyük kabinlerde veya birden fazla bölmeye eşit dağıtım gerektiğinde tercih edilir.
FK-5-1-12 ve HFC-227ea ajanlı sistemler
Elektriği iletmeyen, kalıntı bırakmayan halokarbon ajanlar elektronik kartlara ve kontaklara zarar vermez. Pano içi uygulamalarda en çok kullanılan ajanlardır.
CO₂ ajanlı sistemler
Kapalı makine muhafazaları ve insan erişimi olmayan küçük hacimler için uygundur. Gazın kabin dışına çıkabileceği yerlerde CO₂'nin insan için tehlikeli olduğu hesaba katılmalıdır.
Yoğunlaştırılmış aerosol üniteleri
Tetiklendiğinde katı bir bileşiği yakarak çok ince potasyum tuzu partikülleri üreten ve alevin zincir reaksiyonunu kesen kompakt jeneratörlerdir. Basınçlı kap içermez, ancak boşaltma sonrası ince bir toz kalıntısı bırakabildiği için hassas elektronikte bu durum göz önünde bulundurulmalıdır.
Basınç izleme ve sinyal kontağı
Tüp basıncı manometre ve basınç anahtarıyla izlenir. Boşaltma veya basınç kaybı sinyali yangın alarm paneline ya da bina otomasyonuna aktarılır; istenirse panonun beslemesini açtıracak şekilde bağlanır.
BNasıl çalışır?
- Kabin içindeki sıcaklık yükselir ve algılama tüpü en sıcak noktada yumuşayarak patlar.
- Tüpteki basınç düşer; doğrudan sistemde ajan patlama noktasından, dolaylı sistemde nozullardan boşalır.
- Ajan kabin hacmini doldurarak yangını başlangıç evresinde söndürür.
- Basınç anahtarı alarm sinyali verir ve gerekiyorsa panonun enerjisi kesilir.
CAvantajları
- Yangını kaynağında, kabin içinde algılar ve söndürür
- Elektrik beslemesi gerektirmez
- Kalıntısız ajanlarla ekipman hasarı en aza iner
- Mevcut panolara sonradan kolayca eklenir
- Oda ölçeğinde gazlı sisteme göre çok daha düşük maliyet
DUygulama alanları
- Elektrik dağıtım ve kompanzasyon panoları
- Motor kontrol merkezleri (MCC)
- Sunucu ve ağ kabinleri
- UPS ve akü kabinleri
- CNC tezgahları ve makine muhafazaları
- Rüzgar türbini nasel panoları
- Laboratuvar çeker ocakları
ESık sorulan sorular
Pano içi söndürme için panonun tamamen kapalı olması gerekir mi?
Hava geçirmez olması gerekmez, ancak ajanın söndürme süresince kabin içinde kalabilmesi için açıklıkların sınırlı olması gerekir. Büyük havalandırma menfezleri veya fanlı kabinlerde ajan miktarı artırılır ya da fanların boşaltmayla birlikte durması sağlanır. Bu değerlendirmeyi keşif sırasında her pano için ayrı yapıyoruz.
Sistem boşaldığında panonun elektriği kesilmeli mi?
Çoğu durumda evet. Arızalı bileşen enerjili kaldıkça ısınmaya devam eder ve ajan dağıldıktan sonra yangın yeniden başlayabilir. Kritik yüklerde otomatik açtırma yerine alarm verip operatörün kontrollü olarak kesmesi tercih edilebilir; bu karar işletmeyle birlikte verilmelidir.
Algılama tüpünün ömrü ne kadardır?
Tüpler sıcaklığa, UV ışığına ve kimyasallara maruz kaldıkça yaşlanır; bu nedenle üreticiler belirli bir kullanım süresinden sonra tüpün değiştirilmesini önerir. Periyodik bakımda tüp basıncı, güzergâh ve sabitleme noktaları kontrol edilir. Panoda yapılan tadilatların tüpü ezmemesi veya keskin kenarlara sürtmemesi de önemlidir.