Yangın vanaları sıradan tesisat vanalarından farklı olarak yangın hizmeti için onaylı olmalıdır (UL listeli, FM onaylı veya ilgili EN standartlarına göre belgeli). Vana seçimini hidrolik hesaba ve basınç sınıfına göre yapıyor, izleme anahtarlarını yangın alarm sistemine bağlıyor ve devreye almada her vananın pozisyon sinyalini tek tek test ediyoruz.
ATipler ve bileşenler
OS&Y (yükselen milli) sürgülü vana
Mil, vana açıldıkça gövdenin dışına doğru yükselir; mil dışarıdaysa vana açıktır. Bu görsel kontrol imkânı nedeniyle pompa dairesinde, alarm vana istasyonlarında ve ana dağıtım hatlarında yaygın olarak kullanılır.
İzleme anahtarlı kelebek ve küresel vanalar
Kelebek vanalar kompakt yapıları sayesinde zon kontrol setlerinde ve dar alanlarda tercih edilir. Üzerindeki izleme (tamper) anahtarı, vana kısılmaya başladığı anda yangın paneline sinyal gönderir; küçük çaplarda aynı işi izleme anahtarlı küresel vanalar görür.
Post indikatör (PIV)
Toprak altındaki yükselmeyen milli sürgülü vanaların yer üstünden açılıp kapatılmasını sağlayan dikmedir. Penceresindeki OPEN veya SHUT yazısıyla vananın durumu dışarıdan okunur; kilitlenebilir ve izleme anahtarıyla izlenebilir.
Çek valf
Suyun yalnızca bir yönde akmasına izin verir. Pompa basma hatlarında, itfaiye bağlantısında ve farklı su kaynaklarının birleştiği noktalarda geri akışı önler; klapeli, yaylı ve oluklu (grooved) bağlantılı tipleri vardır.
Basınç düşürücü vana
Yüksek binalarda alt katlarda oluşan fazla basıncı, yangın dolabı veya sprinkler ekipmanının çalışma basıncına indirir. Doğru çalıştığının doğrulanabilmesi için her basınç düşürücü vananın çıkışında bir test bağlantısı bulunmalıdır.
Basınç tahliye (emniyet) vanası
Pompa basıncının tesisat bileşenlerinin dayanımını aşabileceği durumlarda fazla basıncı tahliye eder. Özellikle devri değişebilen dizel pompalarda kullanılır; pompanın kapalı vanada ısınmasını önleyen küçük sirkülasyon tahliye vanasıyla karıştırılmamalıdır.
Test ve drenaj vanası
Bir sprinkler bölgesinde tek bir başlığın akışını simüle eden kalibre edilmiş bir orifisle test yapılmasını ve gerektiğinde bölgenin boşaltılmasını sağlar. Orifis, o bölgedeki en küçük K faktörlü başlığa eşdeğerdir ve akış gözetleme camından izlenir.
İtfaiye bağlantı ağzı
İtfaiye araçlarının bina dışından sprinkler veya kolon tesisatına su basabilmesini sağlar. Genellikle iki girişli, çek valfli ve kapaklıdır; itfaiyenin kolayca ulaşabileceği, işaretlenmiş bir noktada bulunmalıdır.
Akış ve izleme anahtarları
Kanatlı akış anahtarı, boruda su akışı başladığında ayarlı bir gecikmenin ardından alarm verir ve akışın hangi zonda olduğunu gösterir. İzleme anahtarı ise vana pozisyonundaki değişikliği bildirir; ikisi birlikte sistemin durumunu yangın alarm panelinden anlık izlemeyi sağlar.
Debimetre (akış ölçer)
Pompa test hattına yerleştirilerek pompanın gerçek debisini ölçer. Yıllık pompa performans testlerinin suyu dışarı boşaltmadan ve doğru değerlerle yapılmasına imkân verir.
CAvantajları
- Vanaların açık/kapalı durumu sürekli izlenir
- Kapalı unutulan vana riski alarmla ortaya çıkar
- Yüksek binalarda ekipman aşırı basınçtan korunur
- Pompa ve sprinkler testleri kontrollü biçimde yapılır
- Onaylı ürünlerle denetim ve sigorta süreçleri kolaylaşır
DUygulama alanları
- Pompa daireleri
- Sprinkler alarm vana istasyonları
- Kat zon kontrol setleri
- Saha hidrant ve yer altı ana hatları
- Yüksek binalarda kolon hatları
- İtfaiye bağlantı noktaları
ESık sorulan sorular
Yangın tesisatında neden normal vana kullanılmaz?
Yangın tesisatı yıllarca hiç çalışmadan bekler ve gerektiğinde ilk seferde kusursuz çalışmak zorundadır. Onaylı yangın vanaları bu koşullar için basınç dayanımı, sızdırmazlık ve pozisyon göstergesi açısından test edilmiştir. Ayrıca standartlar, kesme vanalarının pozisyonunu gösteren veya izlenebilen tiplerden olmasını şart koşar.
İzleme anahtarı alarm verirse ne yapılmalı?
Paneldeki izleme alarmı, bir vananın kısıldığını veya kapatıldığını gösterir. Önce o bölgede planlı bir bakım çalışması olup olmadığı kontrol edilmeli, yoksa vana yerinde incelenip tamamen açılmalıdır. Vana açıkken alarm sürüyorsa anahtar ayarında veya kablo bağlantısında arıza vardır ve gecikmeden giderilmelidir.
Basınç düşürücü vanalar ne sıklıkla test edilir?
NFPA 25, basınç düşürücü vanaların düzenli gözle kontrolünü ve akış altında test edilmesini ister. Yaygın uygulama kısmi akış testinin yılda bir, tam akış testinin beş yılda bir yapılmasıdır. Test sırasında giriş ve çıkış basınçları kaydedilir, ayar değerinden sapma varsa vana ayarlanır veya bakıma alınır.